Ana Sayfan Yap   Sık Kullanılanlara Ekle   E-Posta   Tavsiye Et   İletişim  Site Haritası
Bugün : 21 Kasım 2008   
 
 
Türkçe Sevdalıları
 

Anasayfa

Derneğimiz

Fikir Meydanı

E-Posta

Ziyaretçi Defteri

Destekleyenler

Kitaplık

Etkinliklerimiz

Reklam Ver

Müzik Dinle
 
Fikir Meydanı'ndaki Son Cevaplar : Pdr Öğrencilerine ve de öğretmenlerine y..(yagmurdamlasi) Türkçe Ödülleri..(katibim) Öğretmenim.....(katibim) Türkçe..(turkasya) E-Mail Yerine Ne Demeli?..(betulogretmen) Yeni bir kavrama yeni bir isim: Sanalbüm..(davuttas) W..(katibim) Tercih.....(katibim) Aşıkların Dili Türkçemizle; Hayata Tutun..(Kemal_KABCIK) Uzaktaki dostlara..(ayselim)
Bölümler
Genel
    Türk Dili
    Edebî Köşe
    Edebiyat
    Sizin Köşeniz
    Deyimler
    Atasözleri
    İlköğretim Köşesi
    Türkçe Öğretimi
    Belirli Günler

Etkinlikler
    Türkçeye Hizmet E.
    Etkinliklerimiz
    Kıssadan Hisse
    Kültür ve Sanat
    Haberler
    Tiyatro Köşesi
    Dergimiz: Kümbet

Kınama ve Takdir
    Karikatürler
    Takdir Ettiklerimiz
    Kınadıklarımız
    Belediyelerimiz
    Sık Yapılan Yanlışlar

Sitemiz
    Bağlantılar
    Yönetim Kadrosu
    Ziyaretçi Defteri
    Destekleyenler
    İlkelerimiz
    Basında Biz
    Sitemizde Arama

Türk Dünyası
    Türk Devletleri
    Türk Bayrakları
    Türk Dünyası Müzikleri

Diğer
    Kitaplık
    Sunular
    Oyunlar
 
Yeni 10 Yazı
Epik ve Dramatik Şiir Hakkında
Mustafa Özçelik İle Röportaj
anda">Mehmet Solak: "Edebiyat, Havanda
Sessiz Senfoni
Suskunum Sana
İrfan Erbabı
Gittin Gideli
Birkaç Nefesin Var mı Ödünç Vereceğin?
Annem
Dilimiz Türkçe mi?
 
Sormaca
Türkçeyi en iyi kullanan gazete sizce hangisi?
Akşam (0 %)
Bugün (0 %)
Cumhuriyet (20 %)
Hürriyet (0 %)
Milliyet (2 %)
Ortadoğu (13 %)
Radikal (0 %)
Sabah (2 %)
Star (0 %)
Tercüman (H.O.) (1 %)
Türkiye (2 %)
Vatan (1 %)
Zaman (51 %)
Sadece üyeler içindir!
307 - Katılım
( Sonuçlar )
 
Yeni 10 Dosya
Doğum Günü
Nutuk
Gazi Kovan
Çocukları Sever misiniz?
Karamanoğlu Mehmet Beyi Arıyorum
Bizim Mahalle
İsrail'den Türklere Teşekkür
Çanakkale Türküsü
İstiklâl Marşı MP3
Dört Mum
 
En Hızlılar
gencyazilim (4035 Giriş)
ayselim (2112 Giriş)
Baskan (1667 Giriş)
turkasya (1573 Giriş)
SEHERESRA (1551 Giriş)
atabinen (1163 Giriş)
yagmurdamlasi (1163 Giriş)
genckalem78 (761 Giriş)
Zeyde (707 Giriş)
gitarist25 (698 Giriş)
 
E-Devletim
 
Hizmetler
 
Deyimler
 

EDEBİYAT DÜNYASI* 4 CİLTLİK DEYİMLER SÖZLÜĞÜ
LÜTFEN AŞAĞIDAN BİR CİLT SEÇİN.


A -G          H - N        O - T        U - Z

Kelime topluluklarının meydana getirdiği anlama deyim denir. Deyimlerin ana unsuru,bir durum ifadesi taşımalarıdır.Bu sebeple kullanışlarında dikkatli olmak gerekir.Deyimlerin,atasözleri ve fıkra-hikayeler olmak üzere iki büyük kaynağı vardır.

Deyimler,dört gramer yapısından oluşmaktadır:

1-Tek bir kelimeden ibaret olup,semantik manasına göre dikkate alınarak.
2-Bileşil fiillerin kendisinden önce gelen kelimeye karşı elde ettiği hakimiyetle.
3-İsmin fiile hakim oluşuyla.
4-Her iki öğenin eşit oranda kalıplaşmasıyla meydana gelir.

Deyimlerin ana karakterini anlamak için cümle içindeki kullanılışlarına dikkat etmek gerekir.Yukarıda sıralanan nitelikler göz önüne alınarak,deyimlerin gruplandırılması şöyle yapılabilir:

1-ALAY VE EĞLENME MAKSADIYLA YAPILAN DEYİMLER:
a-Tasviri olup fiil karakteri taşımadan kullanılanlar:
ör:Ayran budalası
b-Bir hüküm ifade edip atasözü değerine ulaşanlar:
ör:Atı alan Üsküdar'ı geçti
c-Hikaye karakteri gösterenler:
ör:Hoppala
d-Fiilin hakim olduğu deyimler:
ör:Akıldan yana züğürt olmak

2-HİKAYE DEYİMLERİ:
a-Tasviri mahiyette olanlar:
ör:Adet yerini bulsun
b-Dua mahiyetinde olanlar:
ör:Bereket versin
c-Hitap olarak kullanılanlar
ör:Ayol
d-Üzüntüyü,eseflenmeyi ifade edenler:
ör:Ah…aksi şeytan
e-Konuşmayı devam ettirmek amacıyla kullanılanlar:
ör:Ha,ne diyordum
f-Teselli mahiyetinde kullanılanlar:
ör:Adam sen de

3-TASVİRİ NİTELİKTE DEYİMLER:

a-Tasviri olanlar:
ör:Kuyu anası
b-Fiilin hakim olduğu deyimler:
ör:Alçak gönüllü olmak

4-MÜBALAĞA DEYİMLERİ:

a-Tasviri mahiyette olanlar:
ör:Ağzı açık kalmak
b-Alay ve eğlenme ihtiva edenler:
ör:Dananın kuyruğunu koparmak
c-Küçümseme,tahkir ve ihtar unsurlarını içine alanlar:
ör:Yüreğinde dağ açılmak

5-DUA DEYİMLERİ:

a-Nezaket ve iltifat unsurlarının hakim olduğu dua deyimleri:
ör:Allah bir arada kocatsın
b-Vecize mahiyetinde olan dua deyimleri:
ör:Nemrut'un ateşini Hz.İbrahim'e gülzar eden Allah,sizin de yaktığınız ateşi bize selamet nuru etsin.
c-İstihza yollu söylenen ve dalkavukluk çeşnisi ile bulunan deyimler:
ör:Allah akıl versin,çok yaşa
d-Allah'a şükür anlamında yapılan deyimler:
ör:Hamdolsun,bin şükür.
e-Büyü,tılsım bozmak veya yapmak için kullanılan deyimler:
ör:Üzerliksin hevasın,her dertlere devasın

6-İLTİFAT,DALKAVUKLUK,YALTAKLANMA VE SEVGİ DEYİMLERİ:

a-Saray çevresinde padişah ve diğer devlet ricalini tasvir,takdir ve dalkavukluk için kullanılan deyimler:
ör:Devletli,efendizadem
b-Sevgiliye veya yaranılmak istenen kimseye karşı kullanılan hitap deyimleri:
ör:A canım,canımın içi,ciğerimin köşesi,elmasım
c-Sevgiliyi veya yaltaklık edileni tasvir için kullanılanlar:
ör:Afeti can,gazali rana,hokka gibi ağızlı,kiraz gibi dudaklı
d-Sevilen veya yaranılmak istenen şahsa söylenen,fiilin hakim olduğu deyimler:
ör:Keremin arpa tarlası gibi yanmak
e-Aşırı bir alçakgönüllülük veya kendini küçültmekle yapılan dalkavukluklar,yalvarmalar,dua mahiyetinde olanlar:
ör:Bağışlayınız,af buyurunuz,Allah ömürler versin

7-BEDDUALAR:
a-Uzuvlar üzerine yapılan beddualar:
ör:Ağzı kurusun,burnu kırılsın,elleri yumurcaktan kopsun
b-Soyut anlam taşıyanlar:
ör:Adı batsın,Aklı kurusun
c-Vasıtala Beddualar:
ör:Ziftin pekini ye
d-Alay yollu beddualar:
ör:Deli diyenin tepesi delinsin,iki gözün bir delikten fırlasın

8-İHTAR MAHİYETİNDE DEYİMLER:
a-Tek kelimeden ibaret olanlar:
ör:Savul,yıkıl v.b.
b-Soyut anlam taşıyanlar:
ör:Hanya'yı Konya'yı haddini bildiririm.
c-Uzuvlara dayanılarak yapılan ihtarlar:
ör:Ağzını düzelt,dilini tut
d-Vasıtalı ihtarlar:
ör:Eşek sudan gelinceye kadar dövmek

9-KÜFÜR VE HAKARET DEYİMLERİ:
a-Tek kelime halinde olan,içinde tasviri,soyutluk ve hafif bir şekilde kıyaslama unsurları bulunan küfür ve hakaret deyimleri:
ör:Alık,balkabağı,marsık,kınamsık
b-Tek kelime halinde olan fiili hakaret deyimleri:
ör:Zıbarmak,kudurtmak
c-Birden fazla kelimeli fiili hakaret deyimleri:
ör.Boyundan büyük işe kalkışmak
d-Tasvir unsuru hakim olanlar:
ör:Ayran budalası,düz taban,çenesi düşük
e-Hayvanlardan yararlanılarak yapılan ve herif gibi kelimelerle beraber kullanılan ağır küfür ve hakaret deyimleri:
ör:Ağanın beygiri,kılkuyruk herif,köpoğlu v.b.

10-SEDAYI TAKLİDEN MEYDANA GELEN DEYİMLER:
Bu deyimler,doğadaki tabii ses taklitleriyle yapıldıkları gibi anlamsız kelimelerin yan yana gelmesiyle de meydana gelebilirler. Bunlarda amaç,tasvir ettikleri semantik manadır.Söz konusu ses taklidi bir kelimeyle açıklanır.
ör:Bıcı bıcı yapmak.
Yukarıda deyimlerinin ve atasözlerinin gramer ve fonetik açıdan sahip oldukları özellikler sıralanmıştır.Şimdi bu iki türün birbirleriyle olan ilişkilerini gözden geçirmeye çalışacağız.
Deyimlerin Atasözlerinden farkı şöyle özetlenebilir:
1-Deyimler kavram ve durum bildirirler.
2-Deyimlerin mecazlı anlamı vardır.
3-Deyimlerin öyküsü,efsanesi ve kaynağı genellikle vardır.
4-Deyimleri anlatım kalıbı olarak görebiliriz.
5-Deyimlerde kesin hüküm,öğüt,yol göstericilik yoktur.Bu yüzden genel kural oluşturmazlar.

Not:Atasözleri için de yukarıda belirtilen açıklamaların tersi geçerlidir.
Deyimler ile atasözlerinin benzer tarafları şunlardır:
1-Her ikisinde de kelimelerde mecaz,istiare ve kinaye vardır.
2-Kelime dizilişleri değiştirilemez.
3-Sözdeki kelimelerin eş anlamlısını kelimenin yerine koymak olumlu bir sonuç vermez,sözü bozar.
4-Biçim yönünden birbirlerine benzerler.

*: Bu deyimler sözlüğü www.edebiyatdunyasi.com sitesinden alınmıştır.

 

Üyelik
Kullanıcı Adı :
 
Şifre :
 
Güvenlik :
 568811
Güvenlik :
 
Hatırla :
 
   

» Yeni Kayıt!
» Şifremi Unuttum!
 
Duyuru


Türkçe Sevdalıları'nın Derneği DİLSEV'e üye olmak için tıklayınız.

 
Köşe Yazıları

İrfan Furni

Yaşar Kemal

Uğur Kılıç

Aytmatov'un Ardından

Seher Esra Akyol

Geriye Dağlarca Şiirler(i) Kaldı

Burcu Erden

Dilim, Cinsim Uludur!

R. Betül Gürel

Düşünce ve İlhamın Katli

Gamze Karabulut

Siyah İnciler
 
Erişim Bilgileri
Üyeler
Son Üyemiz : busram
Bugün : 0
Dün : 2
Kayıtlı Üye : 7293

Kimler Bağlı
» cansafa , 
Sitede Bulunanlar
Üye : 1
Misafir : 7
Toplam : 8
En Fazla : Kişi .. ::
IP No : 38.103.63.61
Site Sayacı
Bugün Giriş : 850
Bugün Ziyaret : 855
Bugün Toplam : 1705
----------------
Genel Toplam : 3318354
Genel Toplam : 3476544
Genel Toplam : 6545314
 
Türkçeye Dair
 
Resimlerden
Resimlerden Seçmeler
Resim Gönder

Türkçe Sevdalıları Ormanı 38
 
Takvim
« Eki Kasım
Pz Sl Çs Cm Ct Pa
1 2
3 4 5 6 7 8 9
10 11 12 13 14 15 16
17 18 19 20 21 22 23
24 25 26 27 28 29 30
Tarihte 21 Kasım günü 0 olay var, Detaylar..
 
Saat
 
2004 - 2008 © Türkçe Sevdalıları
Sitemiz Aspsitem Ay Yıldız Sürümüdür.
Bu sayfa: 0,23 saniyede açıldı.
 
toplistler
webservis hosting