Buradasınız:Türk Dili ve Edebiyatı»Dil ve Edebiyat»Edebiyat»Türkçeye Emeği Geçenler»Ord. Prof. Dr. Mehmet Fuat Köprülü
Türkçeye Emeği Geçenler

Ord. Prof. Dr. Mehmet Fuat Köprülü

Yazan  Cuma, 02 Mart 2012 15:08

ORD. PROF. DR. MEHMET FUAT KÖPRÜLÜ (1890-1936)

 

TÜRK EDEBİYATI ARAŞTIRMACISI TARİHÇİSİ VE SİYASET ADAMI

 

                Hayatı:

Fuat Köprülü, 4 Aralık 1890’da İstanbul’da doğdu. Sadrazam Köprülü Mehmet Paşa’nın soyundan gelmektedir. Ayasofya Rüşdiyesi’ni ve Mercan İdadisi’ni bitirdikten sonra Hukuk Mektebi’ne devam etti (1907-1910), burada özel Fransızca dersleri aldı. Ancak, asıl ilgisini çeken edebiyat ve tarih alanında ilerlemek için hukuk öğrenimini yarıda bıraktı.

1909’da Fecr-i Ati topluluğuna katıldı. Şiirlerini 1913’e kadar Mehasin ve Servet-i Fünun dergilerinde yayımladı. Bu yıllarda “Milli Edebiyat” ve “Yeni Lisan” akımlarına karşıydı. 1910’dan sonra İstanbul’un çeşitli okullarında Türkçe ve edebiyat okuttu, liselerin edebiyat programını düzenledi. Ziya Gökalp çevresine girdikten sonra Milli Edebiyat akımını benimsedi. Türk tarihinin ilk dönemlerine kadar indi, ilk Türk topluluklarının tarih ve edebiyatlarını inceledi. 1913’te, Halit Ziya Uşaklıgil’den boşalan İstanbul Darülfünunu Türk Edebiyatı Tarihi müderrisliğine getirildi. Aynı yıl Bilgi dergisinde Türk edebiyatının hangi yöntemle incelenmesi gerektiğini tartışmaya açan “Türk Edebiyatı Tarihinde Usul” adlı yazısı çıktı.

1919’da uluslar arası ün kazanmasını sağlayan ilk büyük yapıtı Türk Edebiyatı’nda İlk Mutasavvıflar’ı yayımlandı. 1923’te Edebiyat Fakültesi dekanı oldu, Türkiye Tarihi adlı kitabını çıkardı. 1925’te Türkiyat Mecmuası’nı çıkarmaya başladı, ünü giderek dünyaya yayıldı, birçok uluslararası kongreye Türkiye temsilcisi olarak katıldı. 1928’de Türk Tarih Encümeni başkanlığına seçildi. 1931’de Türk Hukuk Tarihi Mecmuası’nı çıkarmaya başladı; 1932-1934 arasında Divan Edebiyatı Antolojisi’ni çıkardı. 1933’te ordinaryüs profesör oldu, İstanbul Üniversitesi’nde birkaç kez dekanlık yaptı. 1934’te siyasete atılarak Kars milletvekili oldu. 1936-1941 arasında Dil ve Tarih Coğrafya Fakültesi ’yle Siyasal Bilgiler Okulu’nda ders verdi. 1935’te, Paris’te Türk Tetkikleri Merkezi’nde verdiği konferansların toplamı olan Les Origines de L’Empire Otoman (Osmanlı İmparatorluğu’nun Kuruluşu) adlı kitabı yayımlandı ve büyük yankı uyandırdı. Heidelberg , Atina ve Sorbonne üniversitelerince onursal doktorluk sanı verilen, bilim kuruluşlarınca onur üyeliğine seçilen Köprülü 1941’den sonra İslam Ansiklopedisi’nin yayımına katıldı. 31 Mayıs 1935'te yapılan Genel Seçimlerde Kars Milletvekili oldu. 1943'e kadar hem Milletvekilliğine, hem de İstanbul ve Ankara Üniversitelerindeki görevlerine devam etti.

12 Haziran 1945'de siyasî yayınlarından dolayı CHP'den ihraç edildi. 7 Ocak 1946'da Celal Bayar, Adnan Menderes ve Refik Koraltan ile birlikte Demokrat Parti’yi kurdu. Demokrat Parti iktidara gelince dışişleri bakanı oldu. 1956’ya kadar sürdürdüğü bu görevi sırasında Türkiye’nin NATO’ya girişinde etkin rol oynadı. 5 Temmuz 1957'de Demokrat Partiden resmen istifa ederek aynı yıl Hürriyet Partisi ne girdi. 1960’tan sonra 6-7 Eylül Olaylarıyla ilişkilendirilerek tutuklandı, dört ay Yassıada’da kaldı. 27 Mayıs 1960’tan sonra Yeni Demokrat Parti yi kurdu. Ancak parti pek ilgi görmedi. Amblem olarak seçtiği "Kırat”ı Adalet Partisi ’ne bırakarak siyasi yaşamdan ayrıldı. Asıl yararlı çalışmalarını Türk Edebiyatı ve Türk Halk Edebiyatı araştırmaları oluşturur. Çok verimli bir araştırmacı olan Köprülü, ardında bin beş yüzü aşkın kitap ve makale bırakmıştır.

Mehmet Fuat Köprülü 28 Haziran 1966’da İstanbul’da, bir trafik kazası sonucu, kaldırıldığı Baltalimanı Hastanesi’nde öldü. Çemberlitaş’taki Köprülü Türbesi’nde babasının yanına gömüldü.

Türkçeye Hizmetleri:

 

Mehmet Fuat Köprülü, gerek Türk dili ve edebiyatının belli dönemlerinin aydınlatılmasında başlıca kaynak niteliği taşıyan bilimsel eserlerinin yanında, Türkiyat Enstitüsü’nün kuruluşu ve geliştirilmesi yolunda yaptığı çalışmalarla Türkçeye önemli hizmetlerde bulunmuştur.

Türkçeye, bilim adamlığının yanında edebiyatçılığıyla da önemli hizmetlerde bulunmuştur. Milli edebiyat hareketine katıldıktan sonra yazdığı şiirleriyle Türkçe’nin edebi bir dil olduğunu kanıtlamıştır.


Tuna boylarında sıra selviler

Tan yeri estikçe sessiz ağlarmış;
Gül bahçelerinde baykuşlar öter;
Şu virânelikler eski bağlarmış.

.

.

.

Bozulan bağların üzümü acı;
Asi köle kesmiş eski haracı;
Yine yedi kral giymişler tacı,
Şahin yuvasını kargalar basmış.


Haydi eski ozan, al sazı ele,
Düşmanlar içine düşsün velvele;
De ki: Hor bakmayın bu durgun sele
O, yetmiş bir kavme akın çıkarmış...

“Akıncı Türküleri” adlı şiirinde de görüldüğü gibi, bu dönemde kaleme aldığı şiirleri gerek dili gerek hece ölçüsü ile yazılmaları bakımından yaşayan Türkçe’nin gelişmesine önemli katkılar sağlamıştır.

Eserleri:

 

[değiştir]Yeni Osmanlı Tarih-i Edebiyatı (1916)

Türk Edebiyatında İlk Mutasavvıflar (1919-1966)

Nasrettin Hoca (1918-1981)

Türk Edebiyatı Tarihi (1920)

Türkiye Tarihi (1923)

Bugünkü Edebiyat (1924)

Azeri Edebiyatına Ait Tetkikler (1926)

Milli Edebiyat Cereyanının İlk Mübeşşirleri ve Divan-ı Türk-i Basit (1928)

Türk Saz Şairleri Antolojisi (1930-1940, üç cilt)

Türk Dili ve Edebiyatı Hakkında Araştırmalar (1934)

Anadolu’da Türk Dili ve Edebiyatı’nın Tekamülüne Bir Bakış (1934)

Osmanlı Devleti’nin Kuruluşu (1959)

Edebiyat Araştırmaları Külliyatı (1966)

İslam ve Türk Hukuk Tarihi Araştırmaları ve Vakıf Müessesesi (1983, ölümünden sonra)

Öğeyi Oyla
(0 oy)
Okunma 1508 defa
Yorum eklemek için giriş yapın

Giriş Yap ya da Üye Ol

Giriş    Kayıt   

Giriş Yap

 Facebook İle Bağlan
veya

Kayıt ol * * Zorunlu alan

 Facebook İle Bağlan
veya
Girdiğiniz isim geçerli değil.
Lütfen geçerli bir kullanıcı adı giriniz. Boşluk bırakmadan, en az 2 karakter ve şu karakterler olmadan: < > \ " ' % ; ( ) &
Geçersiz parola.
Girdiğiniz parolalar eşleşmiyor. Parola alanına istediğiniz parolayı giriniz ve parola doğrulama alanında tekrar girerek onaylayınız.
Geçersiz e-Posta adresi
Girdiğiniz e-Posta adresleri eşleşmiyor. e-Posta alanına e-Posta adresinizi giriniz ve girdiğiniz adresi e-Posta adresini doğrulama alanına girerek onaylayınız.


Türkçe Sevdalıları'ndan bir kültür hizmeti!

www.yabancilaraturkce.comHata BildirTanıtım FilmiTarihte Bugün

Dosyalar Bölümüne Git
Dosyalar Bölümüne Git
Dosyalar Bölümüne Git
Dosyalar Bölümüne Git
Dosyalar Bölümüne Git

In order to view this object you need Flash Player 9+ support!

Get Adobe Flash player

Powered by RS Web Solutions

Google Reklamları

Sitene Ekle

haberler
Free visitor tracking, live stats, counter, conversions for Joomla, Wordpress, Drupal, Magento and Prestashop